Dobór centrali wentylacyjnej do konkretnego budynku to jedna z najważniejszych decyzji projektowych, jaką instalator podejmuje na początku realizacji. Zbyt mała jednostka nie zapewnia wymaganej krotności wymian powietrza, zbyt duża będzie pracować niepotrzebnie na niskich obrotach, generując zbędne koszty eksploatacyjne. W tym artykule pokażemy, jak poprawnie dobrać centralę Viteco – do trzech typowych domów: do ok. 120 m², 120-180 m² oraz powyżej 250 m².
Kubatura, nie metraż
Dobór wydajności rekuperatora należy opierać przede wszystkim na kubaturze budynku, a nie tylko jego powierzchni. Zgodnie z normą PN-83/B-03430 ilość powietrza wentylacyjnego powinna wynosić 20 m³/h na osobę, lecz nie mniej niż 1 wymiana powietrza na godzinę. Przy czym minimalne strumienie zależą również od rodzaju pomieszczeń. Do wstępnego oszacowania można przyjąć wzór:
Wydajność [m³/h] = powierzchnia [m²] × wysokość pomieszczeń [m] x 1 wymiana/h
Przykład. Dom o powierzchni 150 m² i wysokości pomieszczeń 2,7 m: 150×2,7×1 = 405 m³/h. Kubatura domu wynosi 405 m³. W praktyce dla takiego domu często rozważa się centralę ok. 400 m³/h, a najlepiej z zapasem 450 m³/h, ale ostateczny dobór powinien też uwzględniać liczbę mieszkańców, układ pomieszczeń, ich przeznaczenie i zapotrzebowanie na powietrze oraz opory w instalacji. Samo obliczenie kubatury to jedynie szacunek orientacyjny, a dobór jednostki powinien bazować na projekcie wentylacji budynku, który uwzględnia wszystkie zmienne.
Liczba mieszkańców – drugi kluczowy parametr
Norma określa minimalny strumień powietrza na poziomie 20 m³/h na osobę. Oznacza to, że dla domu zamieszkałego przez 6 osób minimalne zapotrzebowanie wynosi 180 m³/h, niezależnie od kubatury. Przy doborze rekuperatora przyjmuje się wyższą wartość: wynikającą z kubatury budynku lub liczby mieszkańców. Dlatego w domach z większą liczbą osób to liczba domowników może decydować o wymaganej wydajności urządzenia.
Normowe wymogi ilości powietrza wentylacyjnego
Obliczenie ilości powietrza wentylacyjnego, jest niezbędne dla zapewnienia dobrej jakości powietrza. Podstawą jest podział pomieszczeń na dwie strefy: wywiewną i nawiewną.
Normowe wymogi ilości powietrza wentylacyjnego z pomieszczeń wywiewnych to: kuchnia 70 m³/h, łazienka 50 m³/h, WC 30 m³/h, garderoba 15 m³/h, spiżarnia 15 m³/h, wiatrołap 15 m³/h, komunikacja (wg uznania) 15-50 m³/h.
Suma powietrza wywiewanego, powinna być równa ilości powietrza nawiewanego do budynku.
Czynniki zwiększające opory i wymaganą wydajność
Poniższe elementy instalacji mogą istotnie zwiększyć opory zewnętrzne centrali i wymagają uwzględnienia w doborze.
• Dodatkowe filtry nawiewne – klasy ≥ F7 (PM2.5) lub F9 stosowane np. w kanałowych filtrach nawiewnych. W parametrach central Viteco: Reversus, Flat czy Breva są już uwzględnione opory filtrów klasy F7 czy dodatkowe filtry kanałowe, ale należy pamiętać, że wraz z ich zabrudzeniem opory wzrastają.
• Chłodnice freonowe lub glikolowe – opory sięgające kilkudziesięciu Pa, które sumują się z oporami sieci kanałowej.
• Gruntowy wymiennik ciepła (GWC) – szczególnie rurowe wymienniki gruntowe zwiększają opory, ale w centralach Viteco, dzięki zaawansowanej automatyce, można skonfigurować rekuperator i doposażyć go o funkcjonalność GWC.
• Rozbudowana sieć kanałowa – długie trasy kanałów lub wiele odgałęzień, szczególnie w rozległych budynkach parterowych, sumują opory liniowe i miejscowe.
Dobór rekuperatora do domu
Dom do 120 m²
Dom energooszczędny lub w standardzie WT 2021, 2-4 osoby, wysokość pomieszczeń 2,75 m.
Obliczenia orientacyjne: kubatura: 120×2,75 = 330 m³ → wydajność 330 m³/h. Dla 4 osób × 30 m³/h = 120 m³/h. Przyjmujemy wyższą wartość z kubatury. Z zapasem: dobieramy centralę 350 m³/h.
Polecane modele Viteco: sprawdzi się np. płaski Flat 350+ do montażu pod sufitem. Zapewnia cichą i energooszczędną pracę, a konstrukcja pozwala zaoszczędzić cenne miejsce w ograniczonej przestrzeni.
Na co uważać:
• upewnić się, że opór instalacji mieści się w krzywej pracy wentylatora wybranego modelu,
• w domach z kominkiem uwzględnić/sprawdzić czy projekt przewiduje niezależne nawiewanie powietrza do paleniska.
Dom 120-180 m²
Typowy dom jednorodzinny parterowy lub z poddaszem użytkowym, 4-5 osób.
Obliczenia orientacyjne kubatura: 160×2,75 = 440 m³ → wydajność 440 m³/h. Dla 5 osób: 150 m³/h.
Decyduje kubatura. Z zapasem: centrala 450-550 m³/h.
Polecane modele Viteco: optymalnym wyborem w tym przedziale jest Reversus 450+ lub Flat 550+. Obudowa rekuperatorów skutecznie wycisza pracę wentylatorów i zapewnia dobrą termoizolację, co zwiększa odzysk ciepła.
Dom powyżej 250 m²
Duże domy z wieloma strefami wentylacyjnymi, ewentualnie z siłownią, sauną czy dużą wanną typu jacuzzi lub pomieszczeniami technicznymi wymagającymi intensywniejszej wymiany powietrza.
Obliczenia orientacyjne: kubatura: 260×2,75 = 715 m³ → 687 m³/h. Dla 6 osób: 180 m³/h. Decyduje kubatura. Z uwzględnieniem zapasu i dodatkowej filtracji: centrala od 650 m³/h wzwyż.
Polecane modele Viteco: w tej klasie zalecamy Reversus 650+. Reversus wyposażony jest w wentylatory EC, które utrzymują wydajność nawet przy łącznym oporze instalacji powyżej 200 Pa, co w dużych budynkach z rozbudowaną instalacją jest regułą, nie wyjątkiem.
Kluczowe czynniki dla dużych budynków:
• w strefach z sauną lub fitness zapotrzebowanie na powietrze jest 2-3-krotnie wyższe niż w pokojach dziennych,
• chłodnica po stronie nawiewu w domu 250 m²+ wymaga precyzyjnego obliczenia mocy chłodniczej i oporów. Niemniej w celu skutecznego chłodzenia budynku latem najlepszym rozwiązaniem jest klimatyzacja, chłodnica w rekuperacji nigdy jej w pełni nie zastąpi.
