Jak świętowano jubileusz 100 lat działalności PZiTS

Opracowano na podstawie prezentacji Jana Pawełka

Uroczyste obchody 100-lecia Polskiego Zrzeszenia Inżynierów i Techników Sanitarnych odbyły się w Warszawie, 10 maja 2019 r. Uroczystość rozpoczęła msza święta w intencji nieżyjących członków PZITS odprawiona w kościele pod wezwaniem Św. Franciszka z Asyżu. Następnie goście przeszli do Hotelu Lord, przy Alei Krakowskiej, gdzie miała miejsce Gala. Na część oficjalną składało się wprowadzenie sztandaru, przedstawienie rysu historycznego, wystąpienia gości, w tym życzenia i gratulacje, wręczenie odznak i medali. Po obiedzie zaprezentowano działalność Głównych Sekcji Branżowych. Wieczór zaś uświetniła uroczysta kolacja, na której nie obyło się bez wspomnień, koleżeńskich rozmów i wymiary doświadczeń.

PZiTS – od założenia do czasów obecnych

W roku 1919, dzięki inicjatywie i aktywności specjalistów branży gazowniczej, została utworzona samodzielna organizacja techniczna pod nazwą Zrzeszenie Gazowników Polskich, Organizacja ta w okresie 100 lat rozszerzała zakres merytorycznej aktywności, zmieniając równocześnie kilka razy swoją nazwę i przyjmując ostatecznie w 1957 roku nazwę: Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych (PZITS).

Powołanie do życia ZGP
W 1912 roku na Zjeździe Techników Polskich w Krakowie, powołano Polski Związek Techników Gazownictwa, działający na terenie Małopolski – dający początek tworzenia się Stowarzyszenia. Jednak za formalną datę powstania obecnego PZITS-u przyjęto 23-25 kwietnia 1919 roku, kiedy to na I Ogólnokrajowym Zjeździe Gazowników Polskich w Warszawie powołano Zrzeszenie Gazowników Polskich pod przewodnictwem prezesa inż. Adama Teodorowicza.

Pierwsze 20 lat (1919-1939)
W kolejnych latach do Zrzeszenia dołączyli wodociągowcy, co doprowadziło do powstania w 1922 r. Zrzeszenia Gazowników i Wodociągowców. W 1921 r. zaczyna się ukazywać organ Zrzeszenia – Przegląd Gazowniczy, a po powstaniu Zrzeszenia Gazowników i Wodociągowców w 1922 r. jego tytuł zmienia się na Przegląd Gazowniczy i Wodociągowy.
Następnie od 1927 r. czasopismo ukazuje się pod tytułem Gaz i Woda, a od 1937 r. Gaz, Woda i Technika Sanitarna i jest obecnie jednym z najstarszych czasopism technicznych w Europie.
W 1930 r. zostają powołane pierwsze sekcje branżowe:
–    gazownicza,
–    wodociągowo-kanalizacyjna,
–    higieniczno-sanitarna.
W związku z powołaniem sekcji higieniczno-sanitarnej, w 1936 r. na zjeździe Gazowników i Wodociągowców we Lwowie, ustalono zmianę dotychczasowej nazwy Zrzeszenia na Polskie Zrzeszenie Gazowników, Wodociągowców i Techników Sanitarnych.
W 1937 r. na Zjeździe w Grudziądzu podjęto uchwałę o utworzeniu oddziałów. Na posiedzeniu zarządu w marcu 1938 r. ustalono powołanie sześciu oddziałów: Lwowskiego, Śląsko-Krakowskiego, Pomorskiego, Poznańskiego, Wileńskiego, Lubelskiego.
W styczniu 1939 r. inż. Czesław Świerczewski, wybitny działacz, prezes w latach 1921-1931, pisał:
…Ale nie smućmy się! Polska to „Wielka Rzecz” i praca w niej nie może być mierzona krótkimi 20-letnimi okresami. Powiedzmy sobie, że w tym pierwszym okresie Niepodległego Państwa Polskiego ziściło się wiele rzeczy, przekraczających nasze najśmielsze marzenia i powiedzmy sobie, że musi przyjść również moment ocknienia się na tle konieczności programowej rozbudowy gazownictwa węglowego, obok rozwijającego się z dużym rozpędem wodociągarstwa, sieci kanałów miejskich i urządzeń techniczno- sanitarnych…
20-letnia działalność Zrzeszenia zostaje przerwana wybuchem II wojny światowej.

Okres od II wojny światowej do 1957 r.
Oswobodzenie Polski w roku 1945 wytworzyło zupełnie nowe warunki działania. Pojawiły się olbrzymie zadania, wynikające z odbudowy kraju ze zniszczeń wojennych, a następnie rozbudowy gospodarczej.
W maju 1946 r. Zrzeszenie przystąpiło do Naczelnej Organizacji Technicznej. W lipcu 1952 r. (XXVIII Zjazd w Opolu) zmieniło nazwę na Stowarzyszenie Naukowo-Techniczne Inżynierów i Techników Sanitarnych, Ogrzewnictwa i Gazownictwa (SNITSOG). Nazwa ta jednak przetrwała tylko do 1957 roku.
W okresie tym powołano 10 kolejnych oddziałów: Dolnośląski, Warszawa, Łódź, Gdańsk, Szczecin, Olsztyn, Opole, Lublin, Kielce, Podkarpacki.

Wielolecie 1957- 2019
Zjazd delegatów w Toruniu (9-10 grudnia 1957 r.) uchwalił nowy statut i zmienił nazwę Stowarzyszenia na Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych (PZITS), która obowiązuje do dziś.
W 1959 roku Stowarzyszenie zorganizowało Zjazd jubileuszowy z okazji 40-lecia działalności PZITS połączony z konferencją naukowo-techniczną, który odbył się w Krakowie w dniach 24-28 maja 1959 r.
W Zjeździe udział wzięło ponad 1200 uczestników, w tym goście z Czechosłowacji, Danii, Węgier, Francji. Zjazdowi towarzyszyła Wystawa Techniki Sanitarnej i Gazownictwa. Liczba członków indywidualnych wynosiła 5752, członków zbiorowych 193, kół zakładowych 192.
W latach 1961-2015 utworzono 7 kolejnych oddziałów w miastach: Białystok, Częstochowa, Koszalin, Słupsk, Tarnów, Toruń, Bielsko-Biała (2015).

Aktualnie w Zrzeszeniu funkcjonuje 21 oddziałów, które powstawały w latach 1938-2015 i działa 5 głównych sekcji branżowych oraz 3 komisje problemowe.

Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych jest właścicielem trzech tytułów czasopism:
–    Gaz, Woda i Technika Sanitarna – 1921 r.
–    Ciepłownictwo, Ogrzewnictwo, Wentylacja – 1969 r.
–    Ochrona Środowiska – 1979 r.
Aktywnym członkom oraz osobom szczególnie zasłużonym dla Stowarzyszenia i rozwoju dziedzin reprezentowanych przez Stowarzyszenie, PZITS przyznaje tytuły oraz odznaczenia honorowe i medale okolicznościowe. Są to:
– Medal PZITS im. prof. Zygmunta Rudolfa
– Złota Honorowa Odznaka PZITS z diamentem
– Godność Członka Honorowego
– Złota Honorowa Odznaka PZITS
– Srebrna Honorowa Odznaka PZITS
– medale okolicznościowe

Patrząc dzisiaj na 100-letnią działalność Zrzeszenia należy stwierdzić, że „pokonało” ono pierwszą „setkę” z podniesioną głową, z ambicją na miarę możliwości, spełniając ogromnie istotną rolę w rozwoju branży, która jest ważna w postępie cywilizacyjnym. Należy wyrazić głębokie uznanie dla siły woli, charakteru, pracowitości oraz poziomu intelektualnego i fachowego tej grupy ludzi, która Zrzeszenie do życia powołała i ustaliła aktualne do dziś ogólne ramy jego funkcjonowania, a także dla tych, którzy z pełnym podziwu zapałem kontynuowali i dalej kontynuują ich dzieło. Należy także mieć nadzieję, że Stowarzyszenie będzie się nadal rozwijało, służąc branży sanitarnej i przyczyniając się do poprawy komfortu życia mieszkańców w naszym kraju.

Bezpłatna prenumerata