W debacie o kosztach energii w Polsce wciąż dominuje krótkoterminowa strategia zamrażania cen, dopłat lub przerzucania kosztów systemowych na budżet państwa. Tymczasowe mechanizmy ochronne, choć potrzebne w czasach niestabilności lub w walce z ubóstwem energetycznym, nie przyczyniają się do obniżania kosztów funkcjonowania systemu energetycznego. O ile hurtowe ceny energii elektrycznej spadają dzięki m.in. rozwojowi źródeł odnawialnych, to koszty dystrybucji energii i utrzymania niezbędnych mocy w systemie rosną. W efekcie konsumenci nie zyskują trwałej ochrony przed wzrostem kosztów energii, co może przekładać się na wyższe rachunki. Forum Energii w najnowszym raporcie „Taryfy dynamiczne. Jak obniżyć rachunki za prąd?” wskazuje,
że jednym z działań odpowiadających na te wyzwania jest upowszechnienie stosowania taryf dynamicznych, które realnie odzwierciedlają warunki pracy systemu elektroenergetycznego.
Raport szczegółowo przedstawia działanie taryf dynamicznych – cen energii, które zmieniają się co godzinę (a zgodnie z planowaną w przyszłości zmianą co 15 minut) w zależności od bilansu podaży i popytu na rynku energii. Dzięki rosnącej liczbie instalacji fotowoltaicznych i wiatrowych coraz częściej pojawiają się momenty z bardzo niskimi cenami hurtowymi energii. Odbiorcy, którzy potrafią przesunąć część zużycia na takie godziny, korzystają z energii, wtedy gdy jest ona najtańsza, przez co płacą mniej niż klienci klienci ze standardowymi taryfami G11 czy G12.
Analiza Forum Energii pokazuje, że skala oszczędności zależy od profilu zużycia, technologii wykorzystywanych w danym gospodarstwie domowym (np. pompa ciepła, samochód elektryczny, magazyn energii) oraz możliwości automatycznego sterowania pracą urządzeń.
– Korzystanie ze stałych taryf powoli staje się najdroższą ofertą na rynku. Taryfy dynamiczne dla wielu gospodarstw domowych mogą stać się realnym sposobem na obniżenie rachunków, jednocześnie odciążając system energetyczny – podkreśla Tobiasz Adamczewski, wiceprezes Forum Energii.
System potrzebuje elastyczności – co musi się zmienić?
Rosnąca liczba pomp ciepła, magazynów energii, samochodów elektrycznych oraz inteligentnych urządzeń domowych otwiera nowy rozdział transformacji energetycznej. Kluczowe jest, aby regulacje prawne umożliwiały pełne wykorzystanie potencjału tych technologii. Dziś wiele rozwiązań, które mogłyby zwiększyć elastyczność poboru i oddawania energii do sieci, jest blokowanych przez przestarzałe zasady rozliczeń i brak dostępu do danych pomiarowych.
Forum Energii zwraca uwagę, że to właśnie elastyczność odbiorców – a nie tylko rozwój mocy wytwórczych – może przesądzić o kosztach transformacji. Przesunięcie nawet niewielkiej części zużycia ze szczytu zapotrzebowania na energię na godziny wysokiej produkcji OZE pozwala obniżyć koszty bilansowania, ograniczyć pracę drogich elektrowni konwencjonalnych i zmniejszyć presję na budowę nowych bloków gazowych czy dużych magazynów energii.
– Elastyczność odbiorców powinna stać się tak samo ważnym elementem transformacji jak rozwój OZE. Bez niej koszty funkcjonowania systemu będą rosły, a wraz z nimi rachunki odbiorców. Dynamiczne taryfy to narzędzie, które może zwiększyć tę elastyczność, ale musi być częścią szerszego pakietu zmian – dodaje Monika Morawiecka z Regulatory Assistance Project (RAP).
Dynamiczne taryfy – klucz do niższych rachunków?
Wprowadzenie dynamicznych taryf na szeroką skalę może istotnie ograniczyć obciążenie systemu elektroenergetycznego. Elastyczne zarządzanie zużyciem powoduje spłaszczenie szczytów popytu, zmniejsza ryzyko niedoborów mocy i pozwala lepiej wykorzystać infrastrukturę energetyczną. To z kolei przekłada się na oszczędności dla wszystkich odbiorców, redukując potrzebę kosztownych interwencji, czyli pracy droższych, konwencjonalnych źródeł w godzinach szczytu i inwestycji w kolejne moce wytwórcze, magazyny energii i nadmierną rozbudowę sieci.
Jednocześnie korzyści finansowe wynikające z opcji dynamicznych mogą być obecnie niewystarczające dla wielu odbiorców końcowych, by zachęcić do zmian taryfy. Wynika to przede wszystkim z faktu, że ceny dynamiczne obejmują jedynie koszt zakupu energii, pomijając komponent dystrybucyjny. Tymczasem to właśnie koszt dystrybucji energii jest drugim co do wielkości elementem rachunku za energię elektryczną – dopiero wprowadzenie zmienności obu tych elementów sprawi, że zachęta do skorzystania z cen dynamicznych będzie większa. Tymczasem operatorzy systemów dystrybucyjnych nie mają dziś obowiązku oferowania taryf dynamicznych. Forum Energii wskazuje, że połączenie dynamicznej ceny energii z dynamiczną taryfą dystrybucyjną zwiększyłoby potencjał oszczędności.
Rekomendacje Forum Energii
W raporcie przedstawiono zestaw rekomendacji, które łącznie tworzą spójny kierunek zmian niezbędnych do odblokowania pełnego potencjału elastyczności odbiorców. Forum Energii podkreśla, że kluczowe jest wprowadzenie dynamicznych taryf dystrybucyjnych oferowanych przez największych operatorów oraz umożliwienie łączenia ich z ofertami dynamicznych cen energii. Równie ważne jest ustalenie limitów maksymalnych cen, które zabezpieczą klientów przed nieprzewidzianymi skokami kosztów oraz stworzenie warunków do sprzedaży energii z przydomowych magazynów bądź samochodów elektrycznych, co zwiększyłoby lokalną elastyczność i obniżyło koszty bilansowania systemu.
Autorzy raportu zwracają także uwagę na umożliwienie wsparcia inwestycji w magazyny energii niezależnie od posiadania instalacji fotowoltaicznej oraz na pilną potrzebę udostępnienia odbiorcom szczegółowych danych pomiarowych. Dostęp do takich informacji, połączony z nowoczesną porównywarką dostępnych ofert, umożliwiłby klientom realną ocenę opłacalności różnych modeli rozliczeń i świadome podejmowanie decyzji. Dodatkowym impulsem będzie możliwość posiadania więcej niż jednej umowy na energię elektryczną za pomocą podlicznika, a prawdziwą zmianą byłoby wprowadzenie taryf dynamicznych jako domyślnych dla urządzeń o największym zużyciu (takich jak pompy ciepła czy ładowarki samochodowe).
Źródło: https://www.forum-energii.eu/