Polska fotowoltaika nadal jednym z liderów

Premiera raportu IEO „Rynek fotowoltaiki w Polsce 2024”

Polska zajmuje 4. miejsce na świecie pod względem mocy zainstalowanej PV na jednego mieszkańca. W 2023 roku moc zainstalowana PV wzrosła o 4,6 GW, osiągając łącznie na koniec pierwszego kwartału br. 17,73 GW. Największy przyrost mocy PV nastąpił w farmach powyżej 1 MW, wyhamował natomiast wzrost w segmencie mikroinstalacji. Instytut Energetyki Odnawialnej (IEO) 12 czerwca br. opublikował XII edycję cenionego w sektorze energetyki odnawialnej raportu „Rynek fotowoltaiki w Polsce 2024”. Raport stanowi kompletne podsumowanie stanu branży i trendów na rynku fotowoltaiki w Polsce.

Moc zainstalowana na koniec 2023:
17 080 MW, wzrost w 2023 r. o 4600 MW

Udział energii PV w 2023:
• 33,6% w generacji energii z OZE
• 8% w zużyciu energii elektrycznej

Obroty 2023:
• wartość rynku inwestycji – 15,6 mld zł,
• wartość energii elektrycznej z PV – 5,6 mld zł

Przy nieco wyższym przyroście mocy w 2023 o 0,3%, nastąpił spadek wartości inwestycji o 17% i spadek wartości energii o 2%.

Przyrost mocy w fotowoltaice w 2023 roku. Oprac. IEO na podstawie IRENA i URE
Skumulowana moc zainstalowana w fotowoltaice w Polsce, stan na maj 2024 r. Źródło: IEO (baza danych farm PV) URE i ARE. Oprac. IEO
Struktura mocy zainstalowanych
w fotowoltaice na 31 marca 2024.
Oprac. IEO, dane URE

Sektor fotowoltaiczny w Polsce w 2023 roku nadal rozwijał się prężnie, utrzymując czołową pozycję wśród wszystkich innych OZE, jeśli chodzi o tempo rozwoju i moce zainstalowane. Na tle innych krajów Unii Europejskiej Polska zajęła czwarte miejsce pod względem przyrostu mocy PV w 2023 roku) i awansowała na szóste miejsce pod względem skumulowanej mocy zainstalowanej. Moc zainstalowana w fotowoltaice osiągnęła 17,08 GW na koniec ub.r., a 17,73 GW na koniec pierwszego kwartału br.

– Sektor PV, jak dotychczas, okazuje się odporny na wielorakie zakłócenia płynące z globalnych łańcuchów dostaw oraz zawirowań na rynku energii – mówi prezes IEO, Grzegorz Wiśniewski.

Przyrost nowych mocy w wartościach bezwzględnych był w polskiej fotowoltaice podobny jak w 2022 roku i wynosił ok. 4,6 GW. Wyraźnej zmianie uległa jednak struktura rynku, a także obroty i przychody firm będących na różnych etapach łańcucha dostaw.

W 2023 roku obroty handlowe fotowoltaiki wyniosły 21,6 mld zł, a wartość rynku inwestycji PV kształtowała się na poziomie 15,6 mld zł (najwięcej w całej energetyce!) – zwrócą uwagę Grzegorz Wiśniewski – ale mimo wzrostu nowych mocy, przychody branży PV były niższe niż w 2022 roku (r/r spadek o 17%). Prezes IEO wyjaśnia: – To m.in. efekt mrożenia cen energii elektrycznej, a także spóźnionych inwestycji planowanych w ramach Krajowego Planu Odbudowy. Inne kraje, takie jak Włochy i Hiszpania, wydają te środki na nowe OZE od 2022 roku, w Polsce jesteśmy z tym daleko w tyle.

Wzrost rynku w 2023 roku w dużej mierze opierał się na mikroinstalacjach prosumenckich (43% przyrostu nowych mocy), stanowiących 66,3% całkowitej mocy zainstalowanej w PV, ale w porównaniu z rokiem 2022 widać spowolnienie przyrostu w tej grupie, które się utrzymywało również w pierwszym kwartale 2024 roku. Rekordowy wzrost – zarówno pod względem liczby oddanych do użytku instalacji, jak i łącznej mocy zainstalowanych urządzeń – nastąpił natomiast w segmencie instalacji do 1 MW, a w szczególności w farmach powyżej 1 MW.

Skala ograniczeń łącznych, źródeł PV oraz FW, w okresie od 3 marca do 5 maja 2024 r. Źródło: IEO wg danych PSE https://www.pse.pl/rekompensaty-pv (jaśniejszym kolorem zaznaczano dni łącznego ograniczania PV i FW, ciemniejszym kolorem ograniczenia wyłącznie PV)

Nowym zjawiskiem w naszym kraju jest narastający w latach 2023-2024 problem tzw. curtailmentu – czyli czasowego ograniczenia pracy farm PV przyłączonych do sieci, szczególnie w szczytach generacji.
Do tej nierynkowej formy zarządzania krzywą podaży energii coraz częściej ucieka się Operator Systemu Przesyłowego. Curtailment występuje w okresach najwyższej produktywności, szczególnie w godzinach okołopołudniowych, obecnie nie tylko w dni świąteczne, ale także i w dni robocze.

Jak informuje prezes IEO, ubiegłoroczne redukcje OZE dotyczyły tylko 0,2%, ale w roku bieżącym (do 27 maja) przekroczyły 2,5%. Od początku roku 2024 zostało ograniczone (utracone) ponad 500 GWh energii z OZE, w tym 460 GWh energii z elektrowni PV (wyłączenia trwały 131 godzin). – Po raz pierwszy branża fotowoltaiczna spotkała się z wyłączeniami źródeł pracujących w systemie. W 2023 r. było zmarnowane tylko 0,2% energii wytworzonej przez energetykę słoneczną i wiatrową, natomiast do końca maja to się zbliżyło do 3% energii wyprodukowanej w tym roku. To narasta w wielkim tempie. Wydaje się, że do końca tego roku to może przekroczyć 1 terawatogodzinę – podkreślił prezes IEO.

Mitygacja tego problemu wymaga nowych strategicznych działań i rozwoju innowacyjnych rozwiązań, np. odraczania w czasie wykorzystania energii dzięki jej magazynowaniu w krótkoterminowych magazynach energii elektrycznej i magazynach ciepła (dobowych i sezonowych).

Magazyny energii elektrycznej instalowane przez prosumentów PV

W ramach programu Mój Prąd w okresie 1.1.2023 r. do 31.3.2024 r. sfinansowano zakup 9156 szt. magazynów energii (12% liczby dofinasowanych instalacji PV).
Dominują małe pojemności magazynów, wystarczające jedynie na krótkoterminowe magazynowanie energii 1-2 godziny maksymalnie).

Struktura sprzedaży magazynów energii elektrycznej na rynku w zależności od pojemności

Pobierz  Raport ze strony IEO

Pobierz  Prezentacja wybranych/głównych wyników raportu

Bezpłatna prenumerata