Ukazała się 9. edycji publikacji Forum Energii Transformacja energetyczna w Polsce. Rocznik 2026. Polska transformacja energetyczna wyraźnie przyspiesza mimo braku formalnego przyjęcia kluczowych strategii rządowych, w tym Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu (KPEiK). Czerwiec ubiegłego roku przyniósł przełomowy moment – produkcja energii z OZE po raz pierwszy przewyższyła generację z węgla. Krajowe wydobycie węgla kamiennego energetycznego zmalało od 2016 r. o 47%. Jednocześnie odnawialne źródła energii osiągnęły rekordowy udział w mocy osiągalnej systemu, przekraczając poziom 51%. Dynamicznym zmianom w sektorze towarzyszy jednak utrzymująca się zależność od paliw kopalnych, przede wszystkim ropy i, w coraz większym stopniu, gazu ziemnego.
Nasz kraj wciąż pozostaje silnie uzależniony od importu paliw kopalnych. Koszty ich zakupu nadal są ogromne – od 2016 r. Polska wydała na import surowców i paliw kopalnych już 1,3 bln zł. W samym 2025 r. było to 104 mld zł. Mimo że import z Rosji został znacząco ograniczony i w 2025 r. dotyczył już głównie węglowodorów wykorzystywanych do produkcji LPG, nie oznacza to trwałego uniezależnienia się od zagranicznych surowców. Polska nadal pozostaje podatna na wahania cen i napięcia geopolityczne na światowych rynkach paliw.
Gaz ziemny odgrywa coraz większą rolę w polskiej gospodarce – głównym kierunkiem dostaw pozostaje Baltic Pipe, którym do Polski trafiło 46% importowanego gazu, a kolejne 42% pochodziło z terminalu LNG. W ciągu dekady zużycie gazu ziemnego wzrosło o 3,3 mld m3 (+19%), podczas gdy krajowe wydobycie spadło o 10%. W efekcie import netto zwiększył się o 1/3.
Polska pozostaje również niemal całkowicie zależna od importu ropy naftowej – aż 98% zużywanego surowca pochodzi z zagranicy. Autorzy raportu zwracają jednocześnie uwagę, że coraz większym wyzwaniem staje się dostępność danych dotyczących rynku energii, szczególnie w obszarze gazu, gdzie informacje są często niepełne lub niespójne.
Rozwój odnawialnych źródeł energii szybko zmienia polski miks energetyczny i zwiększa udział tańszej, niskoemisyjnej energii w systemie. Aby jednak w pełni wykorzystać jej potencjał, zmieniać musi się także sam system elektroenergetyczny, który wciąż w dużej mierze jest dostosowany do pracy dyspozycyjnych, konwencjonalnych źródeł węglowych.
Największym motorem wzrostu OZE pozostaje fotowoltaika. Na koniec 2025 r. moc osiągalna w PV osiągnęła 25,9 GW, co oznacza wzrost o 22% rok do roku. Dzisiaj energia ze słońca odpowiada już za niemal 12% produkcji energii elektrycznej w kraju (w 2016 r. było to niespełna 0,1%). Rozwój rynku OZE w dużej mierze napędzają też prosumenci. W Polsce działa już ponad 1,6 mln mikroinstalacji o łącznej mocy 13 GW. Coraz większą rolę odgrywają wielkoskalowe farmy fotowoltaiczne, które ciągu ostatniego roku zwiększyły moc o 3,7 GW.
W 2025 r. operator ograniczył produkcję energii z OZE o blisko 1,4 TWh, czyli niemal 3%. potencjalnej generacji energii odnawialnej. To ilość odpowiadająca rocznemu zużyciu prądu przez ok. 700 tys. gospodarstw domowych. Coraz większym wyzwaniem dla systemu jest brak elastyczności sieci i jednostek wytwórczych. Nadchodząca fala inwestycji w magazyny energii, modernizację sieci i rozwój elastycznego popytu pomogą integrować OZE w kolejnych latach.