Jak „zainstalowano” Stadion Narodowy?

Kilka liczb i faktów o ogrzewaniu, wentylacji, odwodnieniu…

Budowę Stadionu Narodowego śledziły uważnie oczy milionów Polaków. Ten olbrzymi stadion wybudowany na działce 18 ha, o kubaturze 1 mln m3 budził wiele emocji – nie tylko piłkarskich (te już podczas EURO 2012), ale też „budowlanych” na etapie projektowania i wykonawstwa.  Dla naszej branży jednak najciekawsze są systemy instalacyjne, czyli to co pracuje na potrzeby aż 204 tys. m2 powierzchni pomieszczeń użytkowych stadionu i …z tymi właśnie instalacjami mieliśmy okazję się zapoznać podczas lipcowej wizyty na nowym stadionie.

Dzięki uprzejmości firm KAN i Imtech oraz Narodowego Centrum Sportu zapoznałyśmy się z historią prac instalacyjnych na Stadionie
Narodowym, a w historii tej tak naprawdę najważniejsi byli ludzie, ich profesjonalizm i zaangażowanie, wola współpracy i niejednokrotnie wręcz poświęcenie dla pracy. Za finalnym obrazem wzorowo wykonanych instalacji w szerokim zakresie tematycznym kryła się codzienność wykonawcza: błoto i samochody dostawcze, które w nim grzęzły, tygodnie i weekendy przepracowane na 3 zmiany, profesjonalne szkolenia wykonawców, logistyka i terminowe dostawy najczęściej będące wynikiem wielkiej otwartości w kontaktach międzyludzkich, żmudna praca nad zmianami i presja dotrzymania terminów…
Stadion Narodowy zaprojektowała pracownia architektoniczna JSK Architekci, na opracowanie projektu miała 6 miesięcy, ale w rzeczywistości był on jeszcze kontynuowany w trakcie budowy. Pracownia ta jest też autorem projektów stadionów we Wrocławiu i Stadionu Warszawskiej Legii.
Firma Imtech podjęła się z kolei realizacji wszystkich systemów instalacyjnych, z wyłączeniem elektrycznych i informatycznych. Zakres prac obejmował projekt montażowy, wykonawstwo i oczywiście nadzór także nad swoimi podwykonawcami. W grudniu 2009 roku została podpisana umowa, a już w styczniu 2010 r. Imtech zaczął układać pierwsze rury. Podczas prawie 2,5-rocznej
„stadionowej” przygody Imtech dysponował dziennie liczbą pracowników (łącznie z ekipami podwykonawców) w zakresie od 300
do 800, pracującymi w okresach szczytowych budowy na 3 zmiany. Armia ludzi i prawdziwe wyzwanie, nie tylko budowlane…

Stadion…
Na trybunach zasiąść może około 58 000 widzów.
Dla osób niepełnosprawnych przewidziano 106 miejsc, dla przedstawicieli mediów: 900.
9 poziomów:
- na poziomie -4 (B4) i -3 (B3) znajduje się parking dla VIP-ów, organizatorów, obsługi;
- B3– główne wejścia vipowskie, a także kaplica,
- -2 (B2) – płyta boiska z naturalną, ogrzewaną i nawadnianą murawą. Poziom ten to również strefa zawodników, z szatniami dla piłkarzy, pomieszczeniami dla sędziów, lekarzy…;
- -1 (B1) – wejście do budynku w dni, kiedy nie ma imprez, tu również jest zlokalizowane centrum prasowe i sale konferencyjne;
- 0 (P0) – Dolna Promenada, nią przez 6 bram północnych i 6 bram południowych przechodzą kibice na dolne poziomy trybun.
Na tym poziomie jest też Biznes Klub, toalety, powierzchnie komercyjne, które po EURO mają zarabiać na utrzymanie stadionu
- +1 (P1) – loże vipowskie na 912 miejsc, w tym największa – loża prezydencka (112 osób). Na tym poziomie są też ulokowane
stanowiska komentatorskie, studia telewizyjne z widokiem na murawę boiska;
- +2 (P2) – loże vipowskie, centrum konferencyjne;
- +3 (P3) – to Górna Promenada (przejście dla kibiców na górny poziom trybun), poziom z toaletami, gastronomią i punktami pierwszej
pomocy);
- +4 (P4) i +5 (P5) – poziomy techniczne + restauracja (obecnie jeszcze w budowie).
Przestrzeń pod trybunami jest zagospodarowana pod pomieszczenia techniczne, biura, szatnie dla piłkarzy, restauracje, biura prasowe. W planach jest też wykonanie klubu fitness. Stadion służyć ma nie tylko jako obiekt pod imprezy sportowe i rozrywkowe (np. koncerty), ale też jako obiekt wielofunkcyjny przeznaczony jest na biura, czy działalność komercyjną. Stadion zwiedzaliśmy 10 lipca i był właśnie okres, gdy UEFA kończyła swoją rolę gospodarza obiektu…

Wybiórczo o instalacjach….
Stadion zasilany jest z miejskiej sieci ciepłowniczej. Węzły cieplne Stadionu to jedne z największych w Polsce, ich moc to prawie 15 MW.
Tu wytwarzane jest ciepło na cele grzewcze (ogrzewania i przygotowania c.w.u., ogrzewania murawy…) i jako ciepło technologiczne
(dostarczane następnie do central wentylacyjnych, nagrzewnic, fancoili…). Nie uda nam się wymienić i opisać wszystkich systemów pracujących na stadionie, ale warto zapoznać się z tymi choć kilkoma szczególnymi.

KAN głównym …dostawcą systemów rurowych

Firma KAN, polski producent systemów rurowych z Białegostoku, na budowę Stadionu Narodowego dostarczyła dużo ponad 120 tys. rur (sztywne rury inox), ale to nie wszystko… KAN zaopatrzył inwestycję zarówno w systemy stalowe, jak i tworzywowe. Wśród nich znalazły się systemy KAN-therm: Inox, Press, a także Push oraz inne elementy z oferty.
Do DN 40 były to systemy pod grzanie i chłód, większe zaś średnice do DN 108 wykorzystano w instalacjach wody (tu
w szerokim zakresie: zimna woda i ciepła woda użytkowa, instalacje wody szarej).
Zwiedzając stadion, rury z nazwą KAN można zobaczyć praktycznie wszędzie: w garażach, pomieszczeniach technicznych, łazienkach publicznych, pomieszczeniach dla piłkarzy… Niektórych nie można zobaczyć, są bowiem ukryte w ścianach, stropach, zabudowach.
Dla firmy KAN Stadion Narodowy wpisał się na listę priorytetowych obiektów referencyjnych o największym chyba zakresie dostawy produktów. Równocześnie był to obiekt, pod którego zamówienia realizowane były aż 3 lata: KAN prawie od początku wykonawstwa aż po etap finiszu, dostarczał rury, ale też narzędzia do łączenia, nadzorował swoje dostawy i wykonywanie systemów.

Jednym z większych wyzwań pod kątem zawodowym był system odprowadzenia wody z dachu i wykonanie tzw. ringu, czyli najprościej
mówiąc odwodnienia dachu poprowadzonego w ziemi wokół stadionu w układzie pierścieniowym (stąd nazwa ring).
Zacznijmy jednak od dachu… całkowita powierzchnia dachu to 7,2 ha, rozpiętość konstrukcji 240×270 m. Na dach składa się dach:stały membranowy, szklany i ruchomy chowany w okrągłej kapsule nad płytą boiska. Dach otwiera się za pomocą 60 siłowników (w kierunku czterech stron świata) i trwa to 15 min.
Wpusty deszczowe na dachu są zimą podgrzewane kablami elektrycznymi. Woda z połaci dachowych podciśnieniowo spływa pionami (średnicy 50-80 mm) do „małego ringu” (pierwszy pierścień), następnie dalej pionami średnicy 150-300 mm sprowadzana jest do „dużego ringu”. Ring ten jest ułożony w ziemi wokół stadionu, wykonano go z rur żeliwnych DN od 300 do 600. Długość dużego ringu to ponad 2 km.
Warto w tym miejscu jako ciekawostkę zaznaczyć,  że Stadion Narodowy może się poszczycić wzorcowym wręcz systemem zagospodarowania wody szarej. Woda z dachu jest magazynowana w dwóch olbrzymich zbiornikach (usytuowanych w budynku i na
zewnątrz). Z jednego rozprowadzana jest dalej do toalet i wykorzystywana do ich spłukiwania, a tych jest niemało… 965.
Woda z drugiego zbiornika wykorzystywana jest do podlewania zieleni wokół stadionu. Murawa boiska podlewana jest jednak wodą z wodociągu.

Statystyki instalacyjne na Stadionie Narodowym…
…13 chillerów
…26 drycoollerów
…74 centrale wentylacyjne
…250 fancoilli
…170 splitów
…200 pomp cyrkulacyjnych
…965 toalet
…24 wanny z hydromasażem
…12 przepompowni
…400 hydrantów
…33 000 główek tryskaczy

Imtech wspomina najtrudniejsze momenty…
…ring – „Wykonanie samego ringu przypadło na zimę, czyli najgorszy czas dla robót zewnętrznych– wyjaśnia Krzysztof Ziółkowski.
– Najtrudniejsze były wykopy i układanie rur. Nakład pracy był co najmniej dwukrotnie wyższy, niż gdybyśmy to wykonywali latem. Aby rozmrozić ziemię, ustawiliśmy namioty i podłączaliśmy nagrzewnice. Następnie ziemia była zagęszczana i dopiero wtedy można było układać rurociąg. Udało się jednak i dziś wiemy, że podstawą sukcesu był zgrany zespól Imtechu”.
…węzeł ciepłowniczy – „Wykonanie węzła to kamień milowy w procesie budowy stadionu – mówi Marta Lesiak. – Nie dość, że to jeden  z największych węzłów w Polsce, to dodatkowo limitował nas bardzo krótki okres jego realizacji. Działaliśmy pod olbrzymią presją terminu, także ze względu na groźbę płacenia kar umownych. Wszystkie oczy były zwrócone na nas, odwiedzało nas wiele delegacji z instytucji i organów państwowych, tempo, kontrola i stres były dla nas chlebem powszednim. Dodatkowo zimowa aura i konieczność już ogrzewania świeżo ułożonej murawy na mecz Polska – Portugalia, czyli wykonanie jeszcze podwęzła „intensyfikowały” naszą pracę.
Pamiętam pierwsze noce po podłączeniu węzła, gdy nocowaliśmy na budowie, pilnując ustawień przepływów i temperatury, ręcznie je na samym początku regulując…

Redakcja InstalReportera serdecznie dziękuje Pani Grażynie Martynkin (firma KAN) za wszelkie udzielone wsparcie w uzyskaniu informacji potrzebnych do opracowania materiału.

 

Instalacje „od kuchni” w obiektywie aparatu…

 

Instalnews - bezpłatny biuletyn e-czasopisma InstalReporter 4/2017 6/2016 2/2016